Beste relatie,
De schenking op papier is een veel toegepaste schenkingsmethode. De schenker houdt de schenking in de portemonnee en dat spreekt veel schenkers aan. Wel schenken maar niet geven? Grappend wordt deze schenking daarom ook wel ‘Dutch gift’ genoemd. Let wel op alle voorwaarden die u in acht moet nemen. Wij zetten ze voor u op een rij.
Hierna komen deze vragen aan de orde:
- Wat is een schenking op papier?
- Wanneer moet de schenkbelasting worden betaald?
- Waarom moet er rente worden betaald?
- Wat als ik minder dan 6% rente betaal?
- Wat als ik een jaar rente betalen vergeet?
- Past de rente is uw financiële plaatje?
1 Wat is een schenking op papier?
U schenkt een bedrag en leent dat direct terug. Of nog korter: u erkent als schenking een bedrag schuldig te zijn aan de ontvanger, ofwel een ‘schenking tegen schuldigerkenning’. Per saldo krijgt de ontvanger een vordering op de schenker. Meestal kan de ontvanger de vordering pas opeisen na het overlijden van u als schenker. Tot dan is het een papieren verhaal.
Het voornaamste voordeel van deze schenkingsmethode voor u als schenker is dat u het geld in uw portemonnee houdt. Sterker nog, u hoeft niet eens geld te hebben om deze schenking te doen. Stel dat uw vermogen in panden zit, dan kunt u toch een schenking op papier doen. In een dergelijke situatie kunnen we de voor- en nadelen van een schenking van een pand afzetten tegen de voor- en nadelen van een schenking op papier.
2 Wanneer moet de schenkbelasting worden betaald?
Dat de schenking in uw portemonnee blijft, doet er niet aan af dat sprake is van een echte schenking. Wordt de schenkingsvrijstelling overtroffen? Dan moet wel direct schenkbelasting worden betaald. Uitgangspunt is dat de ontvanger de schenkbelasting betaalt.
Het betalen van schenkbelasting kan een probleem zijn voor de ontvanger, omdat die nog niets in handen krijgt. Een schenking ‘vrij van recht’ kan dat ondervangen. U neemt als schenker dan de schenkbelasting voor uw rekening. De schenkbelasting is dan wat hoger, omdat de schenking ook groter is. Die bestaat uit het bedrag van de papieren schenking en het voordeel voor de ontvanger dat deze geen schenkbelasting hoeft te betalen.
3 Waarom moet er rente worden betaald?
Heeft u tijdens uw leven dan helemaal geen pijn in uw portemonnee? Zeker wel, want u moet een rente gaan betalen. Op grond van de Successiewet wordt een schenking op papier alsnog bij uw nalatenschap opgeteld als u de beschikking heeft gehouden over het geschonken vermogen tot (180 dagen voor) uw overlijden. U heeft dan het ‘genot’ van de schenking behouden. U kan dat voorkomen door 6% rente te betalen over het schuldig gebleven bedrag. De schuld komt dan in mindering op uw nalatenschap en is ‘geslaagd’
4 Wat als ik minder dan 6% rente betaal?
Voor schenkingen die tot stand zijn gekomen vanaf 1 januari 2010 geldt de duidelijke spelregel van 6% rente. Tot 2010 moest het gaan om een rente ‘waarvan de betrokkenen in redelijkheid mochten aannemen dat deze zakelijk was’. Een rente die lager is dan 6%, maar wel voldoet aan dit criterium, wordt voor oude schenkingen ook na 2010 geaccepteerd. Lastig is dat niemand weet welke rente het precies betreft. De Belastingdienst heeft deze vraag nooit concreet willen beantwoorden. In de praktijk wordt ervan uitgegaan dat een rente van 4% of 5% goed moet gaan.
5 Wat als ik een jaar rente betalen vergeet?
Een ander punt is dat u de rente daadwerkelijk ieder jaar moet betalen. Het credo hierbij is ‘een beetje genot, is ook genot’. Dat betekent dat de volledige schenking wordt genegeerd voor de erfbelasting als u niet 6% maar 5,9% rente betaalt. En niet dus maar een deel van de schenking.
Hier moet u niet lichtzinnig mee omgaan! We hebben in de praktijk gezien dat de Belastingdienst een papieren schenking wilde bestrijden die op 23 maart was gedaan en waarbij was bepaald dat de rente vanaf 1 april ging lopen. De Belastingdienst zag een weekje ‘genot’. Omdat men hier de 6% rente vooruit betaalde, kon de rechter de schenking redden. Vooruitbetaalde rente van 6% is eigenlijk een hogere rente dan 6% achteraf en daardoor kon de rechter beslissen dat van genot geen sprake was.
In dit geval kwam de ontvanger goed weg, maar het geeft het belang aan om scherp te blijven. Zorg ervoor dat de rente daadwerkelijk en volledig wordt betaald. En zorg ook voor een goede administratie, zodat u makkelijk kan aantonen dat de rente daadwerkelijk is betaald.
6 Past de rente in uw financiële plaatje?
Voor schenkers die geen afstand willen doen van geld tijdens hun leven, is de rente een streep door de rekening. Andere schenkers kunnen het juist zien als een kans: de mogelijkheid om de ontvanger een mooi ‘garantierendement’ te geven van 6% per jaar.
Verder is het van belang dat u zich realiseert dat een schenking op papier een lange termijn situatie kan zijn. Als schenker moet u niet alleen nu de rente kunnen betalen, maar die verplichting kan jaren doorlopen. In de praktijk is dit wel eens misgegaan door faillissement van het bedrijf van de schenker of na een echtscheiding van de schenkers. Het is daarom verstandig om wat marge in te bouwen. Ook kan gedacht worden aan een herroepingsclausule op de schenking, als ‘ultieme noodrem’. Er is dan de mogelijkheid om de schenking terug te draaien. Let er op dat dit een erg ingewikkelde regeling is, die zorgvuldig tot stand moet komen.
Is er nog meer?
Jazeker. We hebben nog een aantal kwesties rondom de schenking op papier. De verplichting van de notariële akte bijvoorbeeld. Hier stel ik deze drie vragen aan de orde:
- Waarom moeten we voor een schenking op papier naar de notaris?
- Moet u voor elke schenking naar de notaris?
- Bent u een echtpaar? Wie gaat dan schenken?
1 Waarom moeten we voor een schenking op papier naar de notaris?
Schenkingen die pas worden uitgevoerd na overlijden, moeten verplicht worden vastgelegd in een notariële akte. Dat is zo geregeld omdat een testament ook in een notariële akte moet worden vastgelegd. De rechter heeft geoordeeld dat een schenking op papier in deze categorie valt. Hierover kan nog een mooi debat worden gevoerd. Anders dan bij een regeling in een testament moet er bij een schenking op papier mogelijk al schenkbelasting worden betaald, moet er jaarlijks rente worden betaald en zijn er gevolgen voor de inkomstenbelasting in box 3. Maar goed, de rechter heeft zijn oordeel al gegeven.
Soms willen mensen voor deze schenking niet naar de notaris en wordt de ‘terugleenstructuur’ opgezet. De ouders schenken dan geld aan de kinderen, die dat enkele dagen later als lening terugboeken naar de ouders. De ouders betalen de kinderen vervolgens 6% rente. Het oordeel van de rechter in deze situaties is dat hier sprake is van een ‘samenstel van rechtshandelingen’. Per saldo ontstaat een schenking die moet worden vastgelegd in een notariële akte. Dat is het meest duidelijk in situaties waarin jaarlijks wordt geschonken en terug wordt geleend. Het gevolg is dat de schenkingen niet meetellen bij het overlijden van de ouders. De beoogde besparing voor de erfbelasting wordt dan niet behaald.
De slotsom is: wilt u er zeker van zijn dat de schenking op papier slaagt, leg hem dan vast in een notariële akte.
2 Moet u voor elke schenking naar de notaris?
Uitgangspunt is dat u elk jaar opnieuw naar de notaris moet voor een nieuwe schenking op papier. Gemak dient de mens, dus er is over nagedacht of het niet mogelijk is om bij één notarisbezoek schenkingen voor meerdere jaren vast te leggen. U schenkt dan voor dit jaar en voor volgend jaar schenkt u onder de opschortende voorwaarde dat u en de ontvanger dan nog leven, enzovoorts.
Over de vraag of dit ook werkt voor de schenkbelasting, is tot aan de Hoge Raad doorgeprocedeerd. Die concludeerde dat sprake kan zijn van verschillende schenkingen, ook al worden die op dezelfde dag vastgelegd. Het is dus mogelijk ‘vandaag’ schenkingen vast te leggen voor bijvoorbeeld de komende 5 jaar.
Het is natuurlijk zaak om de opschortende voorwaarde goed te formuleren. Ook is er het signaal naar de kinderen om over na te denken. De boodschap ‘ik doe je vandaag een schenking’ heeft wellicht een andere lading dan ‘vandaag is de opschortende voorwaarde in werking getreden, zodat de schenking die we in het verleden hebben vastgelegd fiscaal ook daadwerkelijk tot stand is gekomen’.
Het is overigens wel toegestaan dat de ontvangers u als schenker een volmacht geven om toekomstige schenkingen namens hen te accepteren. Dit kan de organisatie van volgende notarisbezoeken makkelijker maken.
3 Bent u een echtpaar? Wie gaat dan schenken?
Een genuanceerde vraag bij echtparen is wie gaat schenken. Zijn dat beide echtgenoten of één van beide? Dat kan afhangen van de vraag of er alleen gemeenschappelijk vermogen is of dat er ook privévermogen is. Privévermogen kan bijvoorbeeld voortkomen uit huwelijkse voorwaarden of omdat er is geërfd met een uitsluitingsclausule. Als het vermogen gemeenschappelijk is, is het logisch als beide echtgenoten schenken. Als er privévermogen is, kan het slim zijn als één echtgenoot schenkt. Dit zal per situatie bekeken moeten worden.
De vraag of beide echtgenoten schenken of één van beide, kan ook relevant zijn voor de legitieme portie of de 180-dagen-regeling (de regeling dat bepaalde schenkingen binnen 180 dagen voor het overlijden voor de erfbelasting tot de nalatenschap worden gerekend). Dit zijn ingewikkelde vraagstukken waarover de rechtspraak nog geen duidelijk beeld geeft. Toch noem ik het hier, omdat het in specifieke gevallen van belang kan zijn. Neem dit op met uw notaris.
Een planningsidee
Bij de planning van schenkingen op papier is de rente die u als schenker jaarlijks moet betalen een belangrijk punt. De rente moet nu en in de toekomst goed te betalen zijn. Stel dat dit een bedrag is van € 20.000 per jaar. Een idee kan dan zijn om dit bedrag jaarlijks te schenken. Met een schenking op papier kan gedacht worden aan het opbouwen van een schuld, waarbij de rente € 20.000 per jaar is. Dit is het geval bij een schuld van € 333.000 (€ 20.000 / 6%). In beide gevallen is de financiële last € 20.000 per jaar, maar bij de schenking op papier is er daarnaast een grote schuld bij de schenker ontstaan. Dat kan extra gunstig uitpakken voor de erfbelasting.
Let er op dat dit de kern is van het idee en dat er nog veel nuances te maken zijn. De gevolgen voor de schenkbelasting van beide mogelijkheden zijn anders. En bij de schenking op papier is het betalen van € 20.000 een verplichting geworden.
Tot slot
De schenking op papier wordt veel toegepast, maar er zijn best veel zaken om op te letten. Wij hebben een heel aantal zaken genoemd. Spreekt de schenking op papier u aan? Of heeft u vragen of wilt u meer informatie over schenken op papier? Neem dan contact met ons op via het nummer 070-4162999 en wij helpen u graag verder.
Met vriendelijke groet,
Nuijten Accountants B.V.
Bron: Financial Focus